Giới thiệu tổng quan về động từ (rút gọn nhưng súc tích)

Động từ (verb) là “linh hồn” của câu: cho biết hành động hoặc trạng thái. Trong tiếng Anh, động từ còn thay đổi hình thức theo thì (tense), thể (voice) và mood; có cả trợ động từ, modal verbs, động từ nối, gerund, infinitive, và động từ bất quy tắc. Việc nắm vững động từ là bước bắt buộc để nói/viết chính xác, rõ ràng và giàu sắc thái.

Ví dụ cho thấy biến thể và sắc thái:

• He walks into the room. (đơn, thói quen/hành động nhỏ)
• He strides into the room. (ý nghĩa mạnh, tự tin)
• He tiptoes into the room. (ý nghĩa nhẹ nhàng, rón rén)

Phân loại động từ chi tiết

1. Lexical verbs (động từ thường)

Chỉ hành động hoặc trạng thái cụ thể: write, read, cook, swim, know, love.

2. Động từ “to be”

Đặc biệt: am / is / are / was / were / be / been / being — vừa là lexical (trạng thái), vừa là auxiliary (trợ động từ cho thì tiếp diễn và bị động).

3. Trợ động từ (Auxiliary verbs)

be, have, do — dùng để tạo thì, thể, câu hỏi/phủ định.

4. Modal verbs (Động từ khuyết thiếu)

can, could, may, might, must, shall, should, will, would, ought to, need (ở dạng modal), dare (ở một số ngữ cảnh)

5. Linking verbs (động từ nối)

seem, become, appear, feel, look, taste, smell — nối chủ ngữ với bổ ngữ.

6. Transitive vs Intransitive

• Transitive (ngoại động từ): cần tân ngữ — She reads a book.
• Intransitive (nội động từ): không cần tân ngữ — He sleeps.

Động từ khuyết thiếu (Modal verbs) — cách dùng & sắc thái nâng cao

Modal verbs không chia theo ngôi, đi kèm nguyên mẫu không “to” (bare infinitive). Dưới đây là sắc thái và ví dụ mở rộng:

1. Can / Could

• Can: khả năng hiện tại, xin phép. I can swim. / Can I borrow your pen?
• Could: quá khứ của can (khả năng trong quá khứ), lịch sự. When I was young, I could run fast. / Could you pass the salt?

Lưu ý: could cũng dùng cho khả năng thấp trong hiện tại: It could rain later.

2. May / Might

• May: khả năng (mức trung bình), xin phép trang trọng. You may leave now.
• Might: khả năng thấp hơn, hoặc lịch sử khả năng trong quá khứ. She might be home.

3. Must

• Bắt buộc hoặc suy đoán mạnh: You must wear a helmet. / He must be tired (đoán chắc).

4. Should / Ought to

• Khuyên nhủ, bước đi đúng đắn: You should study. / You ought to apologize.

5. Will / Would / Shall

• Will: tương lai, lời hứa, dự đoán: I will help.
• Would: lịch sự, giả định: I would go if I had time.
• Shall: (ít dùng) lời gợi ý/trợ giúp trong văn nói/truyền thống: Shall we start?

6. Các modal ít gặp / cấu trúc liên quan

• Need / Dare như modal trong một số cấu trúc: Need I say more?; Dare he enter?
• Modals + perfect infinitive để diễn đạt phán đoán về quá khứ: He might have left. / She must have known.

Các thì trong tiếng Anh và cách chia động từ (BẢNG TÓM TẮT + PHÂN TÍCH LỖI)

Thì (EN / VN)	Cấu trúc	Cách dùng chính	Dấu hiệu thường gặp	Ví dụ
Present Simple (HTĐ)	S + V(s/es)	Thói quen, sự thật	always, usually, every day	She works at a hospital.
Present Continuous (HTTD)	S + am/is/are + V-ing	Hành động đang diễn ra	now, at the moment	She is reading now.
Present Perfect (HTHT)	S + have/has + V3	Hành động đã xảy ra liên quan hiện tại	already, yet, since, for	She has finished her homework.
Present Perfect Continuous	S + have/has + been + V-ing	Hành động kéo dài đến hiện tại	for, since, all day	She has been studying for 3 hours.
Past Simple (QKĐ)	S + V2	Hành động hoàn thành quá khứ	yesterday, last week	She visited London last year.
Past Continuous (QKTD)	S + was/were + V-ing	Hành động đang xảy ra tại 1 thời điểm quá khứ	at 10 p.m., while	She was sleeping at 10 p.m.
Past Perfect (QKHT)	S + had + V3	Hành động xảy ra trước hành động khác trong QK	before, by the time	She had left before I arrived.
Past Perfect Continuous	S + had + been + V-ing	Hành động kéo dài trước 1 mốc QK	for, since	She had been waiting for 2 hours.
Future Simple (TLĐ)	S + will + V	Dự đoán, lời hứa	tomorrow, next week	She will travel to Paris next week.
Future Continuous (TLTD)	S + will + be + V-ing	Hành động đang diễn ra tại 1 thời điểm TL	at 9 a.m. tomorrow	She will be working at 9 a.m.
Future Perfect (TLHT)	S + will + have + V3	Hoàn thành trước 1 mốc TL	by, before	She will have finished the project by Friday.
Future Perfect Continuous	S + will + have + been + V-ing	Kéo dài đến 1 mốc TL	for, by	She will have been working for 5 years by next month.

Phân tích lỗi phổ biến theo thì (người học Việt Nam)

• HTHT vs Past Simple: Người học thường dùng HTHT sai với mốc thời gian rõ ràng trong quá khứ. ❌ I have gone to Da Nang last year. → ✅ I went to Da Nang last year.
• Bỏ -s của ngôi thứ ba số ít (HTĐ): ❌ She play tennis. → ✅ She plays tennis.
• Nhầm giữa Past Simple và Past Perfect: Khi muốn diễn đạt hành động A xảy ra trước B trong quá khứ, phải dùng Past Perfect cho A. I arrived. He left. Nếu cần nêu trước hành động đã xảy ra: He had left before I arrived.

Các dạng động từ đặc biệt (Infinitive / -ing / Participle / Irregular verbs)

Infinitive (to + V) & Bare infinitive

• To-infinitive: to do, to eat. Dùng sau: want, decide, hope, plan. I want to go home.
• Bare infinitive (không “to”): sau modal verbs và một số động từ như make, let, help (thường US/UK có khác biệt nhỏ): She made him apologize.; I can do it.

Gerund (V-ing) vs Present participle

• Gerund = V-ing làm danh từ: Swimming is fun.
• Present participle = V-ing trong thời tiếp diễn: She is swimming.
• Quan trọng: Một số động từ theo sau bắt buộc là gerund (enjoy, avoid, mind, finish), một số bắt buộc to-infinitive (decide, hope, plan), một số có thể theo cả hai nhưng nghĩa thay đổi (remember, forget, stop, try).
  • I remember meeting him. (nhớ đã gặp)
  • Remember to meet him. (nhớ phải gặp)

Past participle (V3) — dùng trong bị động & perfect

• The book was written by him.
• She has eaten already.

Những lỗi sai phổ biến của người học Việt Nam

1. Lỗi về thì

• Nguyên nhân: tiếng Việt không chia thì.
• Ví dụ & sửa:
  • ❌ I have been to Paris last year. → ✅ I went to Paris last year.

2. Bỏ -s ở ngôi thứ ba số ít (HTĐ)

• ❌ She play piano. → ✅ She plays piano.

3. Sai modal verb

• ❌ She cans sing well. → ✅ She can sing well.

4. Dịch trực tiếp từ tiếng Việt

• ❌ I very like this song. → ✅ I like this song very much.

5. Nhầm lẫn giữa gerund và infinitive

• ❌ I enjoy to swim. → ✅ I enjoy swimming.

6. Nhầm transitive/intransitive — đặt tân ngữ sai

• ❌ He explained me the problem. → ✅ He explained the problem to me.

7. Lỗi collocation (từ hay đi cùng nhau)

• ❌ Make a photo. → ✅ Take a photo.
• Gợi ý: học collocations động từ + danh từ (take a shower, make a decision, do homework).

Ứng dụng trong kỹ năng NÓI & VIẾT học thuật (IELTS/TOEFL/Academic)

1. Lựa chọn động từ chính xác tăng tính học thuật

Thay vì make/do, dùng conduct/perform/implement/undertake trong writing formal.

• ❌ People do a lot of mistakes.
• ✅ People make a lot of mistakes.
• ✅ Researchers conducted a study.

2. Dùng modal verbs để giảm độ trực tiếp (điểm cao hơn trong IELTS Speaking/Writing)

• I think the government should invest more in education. (khuyên, lịch sự)
• Governments may consider implementing tax incentives. (khoa học hơn)

3. Passive voice trong Academic Writing

• Passive giúp nhấn vào hành động/kết quả: The experiment was conducted in three phases.
• Lưu ý: không lạm dụng passive để tránh câu dài, mơ hồ.

4. Reporting verbs

Trong writing, dùng verbs chính xác để mô tả nghiên cứu/ý kiến: argue, claim, suggest, state, observe, conclude, report.

5. Tính chính xác ngữ pháp trong Writing Task 1 & 2

• Sử dụng thì phù hợp khi mô tả số liệu: The number of students increased sharply between 2010 and 2015.
• Mô tả xu hướng: * rose, fell, remained stable, fluctuated, peaked at…*

6. Speaking: Phrasal verbs & collocations

• Dùng một số phrasal verbs tự nhiên (bring up, come across, look into) nhưng hạn chế quá nhiều trong bài viết học thuật.

BỘ BÀI TẬP LUYỆN TẬP 

A. Chia động từ theo thì (20 câu) — Điền dạng đúng

1. She ___ (go) to school yesterday.
2. They ___ (study) English for three years.
3. I ___ (finish) my homework by 9pm last night.
4. By next year she ___ (work) here for five years.
5. Right now he ___ (read) a book.
6. When I called, he ___ (sleep).
7. She ___ (live) in Hanoi since 2018.
8. They ___ (watch) TV when the lights went out.
9. He ___ (write) the report tomorrow.
10. I ___ (not/see) her yet.
11. They ___ (arrive) before we left.
12. At 8 p.m. yesterday I ___ (have) dinner.
13. By the time she came, we ___ (already/leave).
14. She ___ (study) English every Sunday.
15. He ___ (play) football when he was a child.
16. I think Tom ___ (be) at home now. (suy đoán)
17. By 2030, people ___ (use) electric cars widely.
18. She ___ (practice) piano for two hours when I arrived.
19. He promised he ___ (help) me tomorrow.
20. I ___ (live) here for ten years by the end of this month.

Đáp án A + giải thích ngắn

1. went — Past Simple (có dấu hiệu yesterday).
2. have studied — Present Perfect (khoảng thời gian kéo dài từ quá khứ đến nay: for three years).
3. had finished hoặc finished? Câu gốc: “I ___ (finish) my homework by 9pm last night.” → had finished (Past Perfect) — hoàn thành trước mốc 9pm last night. Nếu người ra đề chỉ muốn Past Simple thì finished có thể chấp nhận, nhưng chính xác theo “by 9pm” là Past Perfect.
4. will have worked — Future Perfect (by next year).
5. is reading — Present Continuous.
6. was sleeping — Past Continuous (when I called — hành động đang xảy ra).
7. has lived / has been living — Present Perfect (since 2018).
8. were watching — Past Continuous (nền) khi lights went out (điểm đột ngột).
9. will write — Future Simple (dự đoán/định). Nhưng nếu muốn Future Continuous: will be writing — ít phù hợp. will write hợp lý.
10. have not seen — Present Perfect (yet).
11. had arrived — Past Perfect (arrive before we left).
12. was having — Past Continuous (at 8 p.m. yesterday).
13. had already left — Past Perfect (before she came).
14. studies — Present Simple (thói quen).
15. played — Past Simple (thói quen trong quá khứ).
16. is / must be? Nếu suy đoán: must be (suy đoán chắc). Nếu chỉ phỏng đoán nhẹ: might be. Câu này yêu cầu modal; phù hợp: must be.
17. will be using / will use? Dạng phổ biến: will use (Future Simple) hoặc will be using (Future Continuous emphasising ongoing). Chọn will use.
18. had been practicing — Past Perfect Continuous (kéo dài trước khi tôi tới).
19. would help? “He promised he ___ (help) me tomorrow.” → would help (reported speech) hoặc direct promise will help. Context: promised → reported speech: would help.
20. will have lived — Future Perfect (by the end of this month).

B. Modal verbs — điền modal thích hợp (15 câu)

1. You ___ (can / must / should) see a doctor — it’s serious.
2. ___ I borrow your pen?
3. He ___ (may / must / should) be at work, I saw his car.
4. You ___ (must / could / will) not smoke here. (cấm)
5. If I were you, I ___ (would / could / might) apologize.
6. She ___ (should / will / may) have arrived by now. (suy đoán)
7. He ___ (must / might / will) have left early — I didn’t see him.
8. ___ we start the meeting? (gợi ý)
9. You ___ (must / should / could) try restarting the computer. (gợi ý/khuyên)
10. I ___ (can / will / should) help you if you want.
11. You ___ (have to / must / should) wear a helmet when riding motorcycle (độ bắt buộc luật).
12. ___ I open the window? (xin phép)
13. She ___ (may / can / must) be the best candidate — her CV is impressive.
14. He ___ (could / would / might) have been at the party, but I’m not sure.
15. You ___ (should / would / must) not drink and drive.

Đáp án B + phân tích

1. must — nếu nghiêm trọng, bắt buộc. You must see a doctor.
2. Can / Could / May — lịch sự: Could I borrow your pen? hoặc May I (trang trọng).
3. must / may? “I saw his car” → suy đoán khá chắc → must be.
4. must not — cấm: You must not smoke here.
5. would — giả định. If I were you, I would apologize.
6. should / must? “have arrived by now” → suy đoán nhẹ: should have arrived hoặc must have arrived nếu chắc. Thông thường: should have arrived.
7. might / must? “I didn’t see him” → suy đoán nhẹ: might have left.
8. Shall — gợi ý: Shall we start the meeting?
9. should — khuyên: You should try restarting the computer.
10. will / can? Nếu hứa: will. Nếu năng lực: can. Thường: I will help you if you want.
11. must / have to — nếu luật: must.
12. May / Can — May I open the window? (lịch sự)
13. may / might — có khả năng: may be. Nếu chắc: must be; nhưng CV => may be.
14. might / could — khả năng trong quá khứ: might have been / could have been.
15. should not / must not — khuyên: You should not drink and drive. Nếu cấm: must not.

C. Infinitive vs Gerund — chọn to-V hay V-ing (12 câu)

1. I enjoy ___ (to read / reading) novels.
2. She decided ___ (to study / studying) abroad.
3. He avoids ___ (to talk / talking) about money.
4. I remember ___ (to lock / locking) the door. (tôi nhớ đã làm)
5. Remember ___ (to lock / locking) the door. (nhắc ai đó)
6. She stopped ___ (to smoke / smoking).
7. He tried ___ (to open / opening) the window. (cố gắng vs thử nghiệm)
8. They admitted ___ (to cheat / cheating) on the test.
9. I can’t stand ___ (to wait / waiting).
10. He helped me ___ (to carry / carrying) the box.
11. I’d hate ___ (to be / being) late.
12. She prefers ___ (to travel / travelling) by train.

Đáp án C + giải thích

1. reading — enjoy + V-ing.
2. to study — decide + to-inf.
3. talking — avoid + V-ing.
4. locking — remember + V-ing (nhớ đã làm).
5. to lock — remember + to-inf (nhắc/không quên làm việc).
6. smoking — stop smoking = bỏ thói quen; stop to smoke = dừng để hút thuốc. (Chọn smoking)
7. to open vs opening — tried to open = cố gắng mở mà chưa chắc mở được; tried opening = thử mở (để xem kết quả). Câu chung: tried to open (thường).
8. cheating — admit + V-ing.
9. waiting — can’t stand + V-ing.
10. to carry hoặc carry (help có thể theo bare infinitive hoặc to-inf trong một số biến thể): help me carry (US) hoặc help me to carry (formal) — cả hai chấp nhận.
11. to be — hate + to-inf (dùng trong ngữ cảnh này); cũng có hating being late nhưng cấu trúc idiomatic: I’d hate to be late.
12. travelling / to travel — prefer có thể theo cả hai; tuy nhiên thường dùng to travel cho ý thích chung: She prefers to travel by train. (cả hai chấp nhận)

D. Phát hiện lỗi & sửa (10 câu)

Sửa lỗi trong câu sau (viết lại câu đúng):

1. He explained me the rule.
2. She didn’t came to the party.
3. I very like this song.
4. She has went to London.
5. He enjoy to swim.
6. She play piano every day.
7. When I arrived, he already left.
8. I have seen him yesterday.
9. People makes many mistakes.
10. He must to go now.

Đáp án D + phân tích

1. He explained the rule to me. — explained là transitive; object order: explained sth to sb.
2. She didn’t come to the party. — aux (did) + bare infinitive (come).
3. I like this song very much. — word order/collocation.
4. She has gone to London. — gone (V3) dùng với present perfect. She went to London (past simple) nếu muốn nêu thời gian.
5. He enjoys swimming. — enjoy + V-ing; chia ngôi.
6. She plays piano every day. — thêm -s cho ngôi 3 số ít.
7. When I arrived, he had already left. — had left = Past Perfect (hành động xảy ra trước).
8. I saw him yesterday. — Past Simple với dấu hiệu yesterday. (Không dùng present perfect với mốc thời gian rõ ràng.)
9. People make many mistakes. — make là động từ bất quy tắc, số nhiều.
10. He must go now. — must + bare infinitive (không to).

E. Viết lại câu (paraphrase / transformation) (7 câu)

1. They live here. → (use ‘have been’)
2. She wrote the report yesterday. → (change to passive)
3. “Close the door,” he said. → (reported speech)
4. I can finish it. → (make it more polite)
5. He didn’t study because he was tired. → (use ‘due to’)
6. It’s necessary for you to see a doctor. → (use ‘must’)
7. She began to cry. → (use V-ing)

Đáp án E + phân tích

1. They have been living here. / They have lived here. (Present perfect — nếu nói đến khoảng thời gian kéo dài đến hiện tại.)
2. The report was written by her yesterday. (Passive voice.)
3. He told me to close the door. / He said (that) I should close the door. (Reported speech)
4. Could you please finish it? / I would appreciate it if you could finish it. (Lịch sự hơn: Could/Would)
5. He didn’t study due to being tired. / He didn’t study because he was tired. (Sử dụng “due to” kết hợp danh từ/gerund)
6. You must see a doctor.
7. She began crying. / She started crying.

KẾT LUẬN & CHIẾN LƯỢC HỌC TẬP LÂU DÀI

Chiến lược học động từ hiệu quả

1. Học theo nhóm: nhóm các động từ bất quy tắc giống nhau (run-ran-run; write-wrote-written).
2. Luyện tập ngữ cảnh: không học từ đơn lẻ — đặt câu, viết đoạn, nói.
3. Note collocations: make a decision, take a photo, do homework.
4. Focus on common errors: ôn lại -s của ngôi thứ ba, present perfect vs past simple, gerund vs infinitive.
5. Practice with retrieval: luyện tập bằng flashcards (ví dụ Anki), test bản thân hàng ngày.
6. Áp dụng vào kỹ năng học thuật: viết bài mẫu cho IELTS, dùng reporting verbs, passive, modals phù hợp

Xem thêm:

ĐỘNG TỪ TRONG TIẾNG ANH LÀ GÌ? (VERB) – PHÂN LOẠI, VỊ TRÍ VÀ BÀI TẬP

11 Cách Học Từ Vựng Tiếng Anh Hiệu Quả: Những Nguyên Tắc và Mẹo Nhớ Lâu