Câu hỏi bị động là gì? Công thức, cách chuyển và ví dụ dễ hiểu

Nếu bạn từng gặp các câu như Was the report submitted? hoặc When was this bridge built?, đó chính là câu hỏi bị động. Đây là dạng câu hỏi dùng khi người nói muốn hỏi về đối tượng hoặc kết quả của hành động, thay vì nhấn mạnh ai là người làm. Về bản chất, nó vẫn đi theo logic của passive voice: be + V3, chỉ khác ở chỗ câu hỏi cần đảo trợ động từ hoặc động từ be lên trước chủ ngữ.

Key takeaways

Câu hỏi bị động dùng khi bạn muốn hỏi về việc điều gì được làm / đã được làm / đang được làm.
Khung cốt lõi cần nhớ là be + V3, còn dạng câu hỏi sẽ có thêm bước đảo trợ động từ / to be.
Dạng phổ biến nhất là Yes/No questions và Wh- questions.
Người học Việt Nam hay sai ở 3 điểm: thiếu “be”, dùng nhầm V2 với V3, đặt sai trật tự từ để hỏi.
Nếu bạn nắm chắc câu bị động cơ bản và các thì, phần câu hỏi bị động sẽ dễ hơn rất nhiều.

Nội dung bài viết

Câu hỏi bị động là gì và dùng khi nào?

Câu hỏi bị động là câu hỏi ở thể bị động, dùng để hỏi về đối tượng chịu tác động hoặc kết quả của hành động, thay vì tập trung vào người thực hiện. Passive trong tiếng Anh thường được dùng khi người nói muốn đổi trọng tâm câu, khi người thực hiện không quan trọng, không rõ, hoặc không muốn nhắc tới; ngoài ra nó cũng xuất hiện nhiều trong văn phong trang trọng, báo cáo và mô tả quy trình.

Ví dụ rất dễ thấy:

Did Tom send the email? → câu hỏi chủ động
Was the email sent? → câu hỏi bị động

Ở câu thứ hai, điều người nói quan tâm là email đã được gửi chưa, chứ không phải Tom có gửi hay không.

Bạn nên dùng câu hỏi bị động khi:

kết quả quan trọng hơn người làm
không biết ai làm
không cần nhắc người làm
muốn câu văn nghe trang trọng, khách quan hơn

Ví dụ:

Has the report been finished yet?
→ Báo cáo đã được hoàn thành chưa?
When was the building completed?
→ Tòa nhà được hoàn thành khi nào?
How is this problem being solved?
→ Vấn đề này đang được giải quyết như thế nào?

Ngược lại, nếu bạn muốn nhấn mạnh người thực hiện hành động, câu chủ động thường tự nhiên hơn.

Ví dụ:

Did the teacher explain the lesson clearly?
→ tự nhiên hơn so với việc cố chuyển sang bị động trong ngữ cảnh giao tiếp thường ngày.

Công thức câu hỏi bị động

Về nền tảng, bị động được tạo bằng be + past participle (V3). Khi chuyển sang câu hỏi, tiếng Anh vẫn giữ quy tắc tạo câu hỏi thông thường: Yes/No questions dùng trợ động từ hoặc be đứng trước chủ ngữ; Wh- questions thêm từ hỏi ở đầu câu.

1) Công thức tổng quát

Yes/No question:
To be / trợ động từ + S + be + V3 (+ by O)?

Wh-question:
Wh-word + to be / trợ động từ + S + be + V3 (+ by O)?

Trong đó:

S là chủ ngữ mới, thường là đối tượng bị tác động
be phải chia đúng theo thì
V3 là quá khứ phân từ
by O có thể bỏ nếu không cần nhấn mạnh người làm

2) Các mẫu hay gặp

Hiện tại đơn:
Is/Are + S + V3?
Ví dụ: Is the room cleaned every day?
Quá khứ đơn:
Was/Were + S + V3?
Ví dụ: Was the letter written yesterday?
Hiện tại hoàn thành:
Has/Have + S + been + V3?
Ví dụ: Has the homework been done?
Tương lai đơn:
Will + S + be + V3?
Ví dụ: Will the project be completed next week?
Hiện tại tiếp diễn:
Is/Are + S + being + V3?
Ví dụ: Is the car being repaired now?

3) Với từ để hỏi (Wh-)

When was the bridge built?
Why was the meeting canceled?
How is this word pronounced?
Who was invited to the event?

Lưu ý nhanh:

Wh-word luôn đứng đầu câu
Sau đó mới đến to be / trợ động từ
Sau nữa mới là chủ ngữ

Cách chuyển câu hỏi chủ động sang bị động

Đây là phần nhiều bạn sợ, nhưng thật ra chỉ cần đi đúng thứ tự.

Bước 1: Xác định câu có tân ngữ hay không

Không phải câu nào cũng chuyển sang bị động được. Thường chỉ những câu có động từ cần tân ngữ mới đổi sang bị động tự nhiên được.

Ví dụ chuyển được:

Did Anna write the report?→ có tân ngữ là the report

Ví dụ không nên cố chuyển:

Did he arrive early?→ arrive không có tân ngữ trong câu này

Bước 2: Đưa tân ngữ lên làm chủ ngữ mới

Did Anna write the report?
Tân ngữ là the report

→ Chủ ngữ mới sẽ là the report

Bước 3: Chia “be” theo đúng thì

Câu gốc có did nên đang ở quá khứ đơn.
Vậy bị động sẽ dùng was/were + V3.

Bước 4: Đưa động từ chính về V3

write → written

Bước 5: Đảo để thành câu hỏi

Kết quả:

Was the report written by Anna?

Một vài ví dụ chuyển nhanh

Did Tom send this email?
→ Was this email sent by Tom?
Has Mary finished the task?
→ Has the task been finished by Mary?
Will they announce the result tomorrow?
→ Will the result be announced tomorrow?
When did they build this bridge?
→ When was this bridge built?

Ví dụ câu hỏi bị động theo từng dạng

Đây là phần bạn nên đọc chậm để nhìn ra mẫu.

Dạng 1: Yes/No questions

Is the room cleaned every day?→ Căn phòng có được dọn mỗi ngày không?
Was the package delivered yesterday?→ Gói hàng đã được giao hôm qua phải không?
Has the form been submitted?→ Mẫu đơn đã được nộp chưa?
Will the meeting be held online?→ Cuộc họp sẽ được tổ chức online chứ?

Dạng 2: Wh- questions

When was this building built?→ Tòa nhà này được xây khi nào?
Why was the class canceled?→ Tại sao lớp học bị hủy?
How is the problem being solved?→ Vấn đề đang được giải quyết như thế nào?
Who was chosen for the scholarship?→ Ai đã được chọn cho học bổng?

Dạng 3: Ngữ cảnh gần với người học Việt Nam

Has the TOEIC registration form been completed?
When will the speaking test be held?
Was the feedback email sent to students?
How are the essays being graded?

Những ví dụ kiểu này giúp bạn thấy câu hỏi bị động không hề xa lạ. Nó xuất hiện khá nhiều trong email, thông báo, quy trình học tập và môi trường thi cử.

Lỗi thường gặp khi dùng câu hỏi bị động

2 94 — Lỗi thường gặp khi dùng câu hỏi bị động

Đây là phần người học hay “vấp” nhất.

1) Quên “be”

Sai:

Will the report checked soon?

Đúng:

Will the report be checked soon?

Nhớ nhanh: đã là bị động thì gần như bạn phải soi xem đã có be + V3 chưa.

2) Dùng nhầm V2 và V3

Sai:

Was the letter wrote by Anna?

Đúng:

Was the letter written by Anna?

Nhiều bạn học thuộc động từ kiểu nửa vời nên dễ nhầm:

write – wrote – written
do – did – done
see – saw – seen

3) Đặt sai trật tự từ hỏi

Sai:

Was built when this house?

Đúng:

When was this house built?

Wh-word phải đứng đầu câu.

4) Chia sai thì của “be”

Sai:

Has the room cleaned?

Đúng:

Has the room been cleaned?

Sai:

Is the homework done yesterday?

Đúng:

Was the homework done yesterday?

5) Lạm dụng “by + người làm”

Không phải lúc nào cũng cần thêm by + O.

Ví dụ:

Has the homework been finished?
→ đủ ý rồi

Nếu thêm:

Has the homework been finished by Lan?
→ chỉ dùng khi bạn thật sự cần nhấn mạnh người làm là Lan

Mẹo học nhanh và tránh sai

Nếu bạn đang học một mình ở nhà, hãy dùng cách này:

Mẹo 1: Học theo khung cố định
Nhớ 2 khung:
- Be + S + V3?
- Wh + be + S + V3?
Mẹo 2: Luôn kiểm tra 3 điểm cuối câu
Sau khi viết xong, tự hỏi:
- đã có be chưa?
- động từ đã về V3 chưa?
- trật tự từ hỏi đã đúng chưa?
Mẹo 3: Học theo cặp chủ động – bị động
Ví dụ:
- Did they open the door?
- Was the door opened?
Mẹo 4: Tự viết 5 câu mỗi ngày
Chỉ cần 5 câu ngắn với 5 thì quen thuộc:
- hiện tại đơn
- quá khứ đơn
- hiện tại hoàn thành
- tương lai đơn
- hiện tại tiếp diễn
Mẹo 5: Gom động từ bất quy tắc hay gặp
Đây là nhóm rất đáng học trước:
- do – did – done
- write – wrote – written
- build – built – built
- choose – chose – chosen
- speak – spoke – spoken

Nếu bạn cứ nhầm V2 với V3, hãy học riêng cụm động từ bất quy tắc trước rồi quay lại câu hỏi bị động. Làm vậy nhanh hơn nhiều so với cố học dồn cùng lúc.

FAQ

Câu hỏi bị động có khó hơn câu bị động thường không?
Khó hơn một chút vì bạn phải xử lý thêm trật tự câu hỏi, nhưng nếu đã chắc be + V3 thì không quá khó.

Câu nào cũng chuyển từ chủ động sang câu hỏi bị động được không?
Không. Thường chỉ những câu có tân ngữ rõ ràng mới chuyển được tự nhiên.

Trong câu hỏi bị động có luôn cần “by + người làm” không?
Không. Phần này thường được lược bỏ nếu người làm không quan trọng.

Làm sao phân biệt V2 và V3 khi làm bài?
Cần học nhóm động từ bất quy tắc thường gặp. Trong bị động, bạn gần như luôn phải kiểm tra xem động từ đã ở V3 chưa.

Câu hỏi bị động có hay gặp trong TOEIC không?
Có. Dạng này thường xuất hiện trong bài tập ngữ pháp, câu viết lại và một số ngữ cảnh email, thông báo, quy trình.

Người mất gốc nên học câu hỏi bị động từ đâu?
Nên đi theo thứ tự: câu chủ động → câu bị động cơ bản → các thì → câu hỏi bị động.

Xem thêm

Kết luận

Câu hỏi bị động không phải là một chủ điểm quá khó nếu bạn nắm chắc đúng 3 lõi: câu bị động cơ bản, cách chia thì của “be”, và V3 của động từ chính. Khi hiểu bản chất, bạn sẽ thấy dạng câu này rất logic: chỉ cần xác định đối tượng bị tác động, chia đúng be, đưa động từ về V3 và đặt lại trật tự câu hỏi.

Điều quan trọng nhất không phải là học thuộc thật nhiều công thức rời rạc, mà là nhìn ra một khung chung:

Yes/No: Be / trợ động từ + S + be + V3?
Wh-: Wh-word + be / trợ động từ + S + be + V3?

Nếu bạn còn hay nhầm giữa chủ động và bị động, hoặc cứ sai ở phần thì và động từ bất quy tắc, đó là dấu hiệu nên quay lại củng cố nền tảng trước. Học đúng gốc sẽ giúp bạn không chỉ làm được câu hỏi bị động, mà còn viết câu, đọc hiểu và xử lý ngữ pháp tốt hơn ở TOEIC, VSTEP, IELTS và giao tiếp hằng ngày.

Kiểm tra trình độ tiếng Anh để biết bạn đang hổng ở câu bị động, thì hay động từ bất quy tắc, rồi chọn đúng lộ trình học phù hợp tại SEC.

KIỂM TRA TRÌNH ĐỘ CỦA BẠN

nhận tư vấn lộ trình